Drone
İnsansız Hava Aracı (İHA) Demek.
Quadcopter-Multicopter dendiği de oluyor. Oxford sözlüğündeki
anlamı bu. Google Translator’daki yazanlar ise muhtelif.
Erkek arı, tembel,
asalak tip, uzaktan kumandalı uçak, vızıltı, pes ses tonu, tembellik etmek,
haylazlık etmek, başkasının sırtından geçinmek, vızıldamak, monoton bir sesle
söylemek diye sıralanıyor. Ekşi ve Uludağ sözlüklerde
durum daha renkli ve çeşitli. Birçok anlam sıralanmış. Merak edenler linklere
göz atsın.
TDK’da ise henüz bir
çalışma maalesef ve tabii ki yok. Selfie’ye olay eskidikten
sonra dâhiyane bir buluş gibi “özçekim” diyen kurum dünyayı
yerinden oynatacak bu yeni akımı henüz algılamış değil. Biz el alem tepemizde
vızır vızır drone uçururken, ne
isim verelim? diye düşünmeye ancak başlarız. Belki hostese “uçan avrat” demeye
çalışmış bir ulus olarak “uçar”, “uçanşey, uçanalet” vb. isimlere yoğunlaşır,
öz Türkçesini mi kullanalım, drone mu diyelim? diye kavga ederiz. Keşke isimle
falan uğraşmasak da drone üretmeye, farklı kullanım alanları için icatlar
çıkarmaya odaklansak…
Gelecekte drone’lar ve gelecek
drone’larda…
Neyse… Dünyayı dönüştürmek için önden
koşanların ardından nal toplayanlar olarak biz daha düşüne duralım, drone’ları
geliştirenler ışık hızında düşünmeye, yepyeni şeyler bulmaya devam ediyorlar.
Onlardan feyz alarak drone’ların gelecekte neleri nasıl değiştirebileceğine
yoğunlaşalım. Yaratacağı yeni beceri, meslek alanlarını hayal edelim.
Çocuğumuzun gelecekteki çalışma ortamının belki de fotoğraftaki gibi bir “Drone
Kumanda Merkezi” olabileceğini, unvanının da “Drone Koordinatörü, Drone
Tasarımcısı, Drone Teknik Servisi, Drone Uzaktan Kumanda Pilotu, Drone
Mühendisi, Drone Avukatı vb.” olabileceğini düşünelim…
İlerlerken son not,
drone konusuna yeni girenler ya da nerden çıkmış, nasıl gelişmiş vb. merak
edenler Webrazzi’deki şu
güzel paylaşımı okusunlar. Beni en çok etkileyen şey, şimdiden The Guardian ya da Huffington
Post gibi yayınlarda drone’lar için ayrılmış özel bölümlerin olması.
Drone’lar eklentilerle üstün özelliklere
sahip olabilirler
Drone’lar alçaktan ya da yüksekten
uçabilirler, sessiz ya da gürültülü, görünür ya da görünmez olabilirler. En iyi
dostunuz, kurtarıcınız fakat aynı zamanda düşmanınız, felaketiniz olabilirler.
Üzerlerine ışık, ses, kameralar, mikrofonlar, sensörler, robotik kollar
takılabilir. İletişimi bölgesel olarak filtreleyebilir ya da
güçlendirebilirler. Bir binaya yapışabilirler, nehirde, suda yüzebilir,
dalabilir, ağaca tırmanabilir, herhangi bir araca, trene/uçağa/gemiye vb.
yapışabilirler. Önünüzde uçup dururken bir anda ışık hızı ile bulutların
arasına karışabilirler. Kendilerini güneş enerjisi ile şarj edip, enerjim
bitti, yoruldum diye sizi üzmezler.
Drone’ların kullanım alanlarıyla ilgili
olarak ilk akla gelenler
İlk, hemen ve herkesin ilk aklına
gelenler, iç ya da dış mekanlarda film çekimi, eğlence, konser gibi ortamlarda,
trafikte, acil durumlarda, yardım amaçlı kullanımlarda vb. sınırsız gerekçe ve
olanakları ile pazarlama, satış, müşteri hizmetleri vb. anlayış ve uygulamaları
tamamen değiştirmesi olacaktır. Oysa drone’lar yalnızca video kuşanmış
insansız, uzaktan kumanda ile uçan sevimli, eğlenceli, ilginç “oyuncakımsı”
basit bir araç olmaktan ötelere gidebilen ve dünyanın hallerini baştan aşağı
değiştirebilecek kabiliyetleri ile hepimizi şaşırtabilirler.
Drone’larla yapılabilecek diğer şeyler
Gelin drone’larla yapılabilecekleri hep
beraber düşünelim. Askeri amaçlarla geliştirilen ve öncelikle o alanlarda
keşif, haberleşme vb. gibi pek çok iş için zaten kullanılan drone’larla,
teknolojinin nimetlerinden yararlanılarak yakın, orta ve uzun vadeli gelecekte
başka hangi alanlarda neler yapılabileceğine odaklanalım:
Erken uyarı sistemleri: Felaketleri önceden
sezen, sensörlerle donanmış drone sürüleri çevresel, iklimsel değişimleri
erkenden haber verebilseler depremler, kasırgalar, fırtınalar, hortumlar,
tsunami, sel, çığ, orman yangınları vb. nedenlerden dolayı yaşanan kayıplar
önlenebilir ya da etkileri azaltabilir.
Acil servisler: Drone’lar koku
ile arama yapan köpeklerden daha fazla unsura göre arama yapabilecekleri için
(ısı, görseller, infrared tarayıcılar) kayıp/yaralı/zor durumdaki çocukların,
yetişkinlerin, hayvanların bulunmasında, kurtarılmasında kullanılabilirler.
Atak eden bir zararlıyı öldürebilirler. Tehlikeyi sezinleyip, alarm, uyarı
sistemlerini çalıştırabilirler.
Muhabirlik, habercilik: Kazalar, önemli,
mutlu-mutsuz toplumsal olaylar, erişilemeyen noktalardaki gelişmelerin
aktarılması, gözlenmesi ile ilgili görseller, anında iletişim, canlı bağlantılar
vb. gibi paylaşımlar sağlayabilirler. Sokak röportajları, anketler, hızlı
piyasa, kampanya araştırmaları vb. ile birlikte bunları yayabilirler: Spor,
müzik müsabakalarını birebir, bireysel ya da gruplar özelinde yaşamanızı
sağlayabilirler.
Teslimat: Her çeşit posta
gönderisi, iade; ziyafetlerde, partilerde garsonluk benzeri servisler
yapabilir. Ortamı hem serinletip, hem ısıtabilir. Hoş kokmasını sağlayacak
kokular püskürtebilir. İlaç, ilaç reçetesi, market siparişi, tarladan sofraya
sebze/meyve, değişmesi gereken yedek parça vb. her türlü şeyi taşıyıp, ihtiyaç
sahiplerine ulaştırabilir. Hassas ürün teslimatlarının aracısız, üreticiden
tüketiciye doğrudan yapılmasını sağlayabilir.
Gözlem, raporlama: İnşaat
projelerinin dünyanın öbür ucundan bile gerçek zamanlı izlenmesini
sağlayabilir. Topoğrafik, jeolojik incelemeler yapabilir. Petrol ve mineral
rezervlerinin haritalamasında yarar sağlayabilir. Hava durumu ve çevresel
değişiklikler hakkında düzenli ve anında bilgilendirmelerle işlerin hızlı ve
sağlıklı gelişimine katkı verebilir. Sorunları, bozulma ve tehlike
belirtilerini kontrol edip raporlayabilir. Binaların, ortamların termal
görüntülemesini yapabilir, sonuçlarını anında yollayabilir.
Oyun: Satranç, World of Warcraft, Define
Avı gibi meşhur oyunlara üç boyutlu efektler ve arttırılmış gerçeklik
katılabilir. Drone’lar arası yarışlar yapılabilir, avlar düzenlenebilir. Drone
ile pilotların eğitimleri çok eğlenceli hale getirilebilir.
Spor: Atletizm müsabakalarında, at
yarışlarında, her türlü geniş saha spor aktivitelerinde, yüzmede, tırmanmada
vb. sporculara, takımlara antrenörleri tarafından drone’lar aracılığı ile
anında taktik verilebilir. Saha kenarından bağırmak yerine drone’dan gelen bilgi,
görüntü verilere göre net yönlendirmeler yapılabilir. Top ve diğer tür
malzemeleri toplattırılabilir. Drone’lar her türlü aktiviteye eşlik ederek,
bireysel antrenör gibi antrenman yaptırabilir. Sporcuların vücut durumları ile
ilgili bilgileri anında ileterek, performans artışı ve sağlık kontrolü
sağlanabilir.
Eğlence: Komedyen,
şakacı, sihirbaz sanatçı drone’larla hayatımız daha da renklenebilir. Konser ya
da sirk drone’ları olabilir. Mega ölçekte fotoğraflar çeken binlerce drone
fotoğrafçı dünyanın çözünürlüğü en yüksek görsellerini yaratılabilir.
Gökyüzünden aşağı doğru havai fişek atan, ışık, müzik gösterisi yapan drone’lar
eğlence, estetik, sanat ve kültür anlayışımızı, tercihlerimizi,
alışkanlıklarımızı baştan aşağı değiştirebilir. Dünyaya, insanlığa çok farklı
boyutlar kazandırılabilir.
Pazarlama: Hedef kitleye
kaldırımda, sokakta, parkta, farklı yerlere, objelere yansıtılan üstün
özelliklerdeki grafiklerle nokta vuruşu reklam, tanıtım yapılabilir. Çok zengin
seslerle, şaşırtıcı uygulamalarla, görselliklerle, multi medya formatlarıyla
vb. ile bilinçaltı mesajlar yollanabilir. Dünyanın her yerinde insanları
etkileyen taze ekmek ya da başka gıda, parfüm vb. kokuları hissettirilebilir.
Deneme ürünü yollanabilir. Müşteri hizmetlerinde mucizevi iyileştirme ve
çözümlerle eski tip iş yapma alışkanlıkları bambaşka seviyelere çıkarılabilir.
Müşteri memnuniyeti kavramı baştan aşağı yeniden yazılabilir.
Çiftçilik ve tarım: Maliyetleri
düştükçe, erişilebilirlikleri arttıkça drone’ların tarımdaki kullanım olasılıkları
artabilir ve verimliliği inanılmaz boyutlara taşıyabilir. Uçsuz bucaksız tarım
alanlarının ekilmesi, tohumların atılması, ilaçlama, ölçüm, gözlem,
zararlılardan koruma, sis dağıtma, ısıtma, sulama, hasat vb. işlemler
drone’larla yapılabilir.
Hayvancılık: Hayvanların
hareketleri, yeme, döllenme dönemleri, kilo değişiklikleri, tehlike belirtileri
vb. halleri drone’larla izlenebilir. İnek, at, tavuk çiftliklerinde devrimsel
değişiklikler yaşanabilir.
Polis, emniyet: Suçluların
aranması, yakalanması, kurtarma operasyonları vb. olaylarda kullanılarak
insanlı helikopterlerden çok daha çabuk, güvenli ve maliyet açısından da
avantajlı şekillerde toplumsal, bireysel huzura dair konular çözülebilir.
Uyuşturucu kokusu alabilen, terör, şiddet olasılıklarını sezen, anında bildiren
drone’larla pek çok suç oluşmadan dahi önlenebilir ya da etkileri
sınırlandırılabilir. Mahkemelerde delil temini, izlenmesi, şahitlerin
bulunması, uzaktan katılımı gibi pek çok zorlu adımda drone’lar müthiş etkin
kullanılabilir.
Akıllı ev drone’ları: Her türlü ev işinde
yardımcı olabilirler. Duvarlara saniyeler içinde sanatsal çizimler yapabilir,
boyayabilirler. Çim biçmekten, çöp dökmeye ve taşımaya, hatta dönüştürmeye,
yaprak temizlemeye kadar el işçiliği, fiziksel insan gücü gerektiren pek çok
şeyi yapabilirler. Evin güvenliğini sağlamak, çocuklarla oyun oynamak, onları
gözlemek gibi hizmetlerde kullanılabilirler. 3D tamirci drone ile evde bir
hasar olduğunda hasarlı bölüm için parça üretip, monte edilebilirler.
Askeriye, uzay: 20102’de askeri
amaçlı drone’lara 4,5 milyar dolar harcayan ABD ordusunun 2018’de 18,7 milyara
çıkması bekleniyor. Drone’lar halihazırda füze başlıklarının yerleştirilmesi,
bombalama, keşif gibi alanlarda kullanılıyor. Drone’larla kamuflaj, iletişimi
kesmek, tıbbi araç-gereç-ilaç taşımak, casusluk yapmak, güneş ışığından
beslenen enerji taşımak ve internet bağlantısı sağlamak gibi olasılıklar
savaşları bambaşka hale gelebilir. Aslında tüm bunlar daha barışçıl bir dünya
için kullanılabilir.
Sağlık hizmetleri: Drone’ların insancıl
amaçlar için kullanımında ilk akla gelenler uzak, erişimi zor ve/veya gerice
bölgelere aşı, tıbbi malzeme vb. ulaştırılması oluyor. Dronle’larla ayrıca
insanlara bulaşma tehlikesi, zarar verme olasılığı bulunan ortamlarda
araştırma, inceleme yaptırılabilir. Bulaşıcı hastalık taşıyan insan ya da
canlılara yaklaşılmakta olunduğunu haber verip, önlem alınmasını sağlayabilir.
İnsanların üzerinde uçarak vücut hareketlerinin, ısılarının vb. analizi ile
sağlık durumları hakkında bilgi iletilebilir.
Eğitim: Bulunulan yerle ilgili tarihi,
coğrafi, güncel bilgiler anında iletilebilir. İnsanlara, öğrencilere bir rehber
gibi eşlik ettirilebilir. Tüm bu bilgiler anında akıllı cihazlara download
edilebilir. Drone’lar nerede olunursa olunsun, yürürken ya da bir aktivite
sırasında sistemli sorularla, iki-üç soruluk mini testlerle ortam ve çevre
hakkında farkındalığın artmasını, özel bir takım sınavlara hazırlanılmasını
sağlayabilir. Belgeselci drone’larla sınırsız görüntüleme ve filme kaydetme
olanaklarına kavuşulabilir. Üç boyutlu canlandırmalarla zorlu matematik,
geometrik problemlerinin çabucak anlaşılması sağlanabilir.
Bilim ve keşif: Yer altında gömülü
şeylerin, bedenlerin, çöllerin termal görüntülemelerini yapabilen drone’larla
arkeologların yıllarını alan keşiflerin süresi inanılmaz kısaltılabilir.
Dünyadaki tüm balina sürüleri anında ve eş zamanlı izlenebilir. Okyanusların,
denizlerin dalgaları gözlemlenerek, ısı değişimleri, iklimsel işaretler
erkenden algılanılabilir. Denizcilik alanında sınırsız faydalar sağlanabilir.
Anında saptanabilen kabuk böcekleri, çam böcekleri, hastalık görüntüleri ile
ormanların korunması için müthiş veriler elde edilebilir. Güneş ışınlarının,
rüzgarların, bulutların, dünyadan yayılan ışık ve seslerin gözlenmesi,
dinlenmesi ile pek çok farklı veri gezegenimizin, olası tehlikelerin,
değişikliklerin daha iyi anlaşılmasını sağlayabilir.
Seyahat: Yol gösteren, tarif
eden, taksi çağıran, metro bileti alan, en iyi barları, mekanları, restoranları
tavsiye eden, turist rehberliği ve tercümanlık yapan, acil kurtarma hizmeti
sunan drone’lar gezginlerin ve yeni yer kaşiflerinin maceralarını daha keyifli,
çok daha heyecanlı kılabilir.
Robot kollu drone’lar: Drone’lara robot kol
takılması halinde yapılabilecekler aklımızın ve hayal gücümüzün sınırlarını
iyice genişletebilir. Kollu, yani tutma, sıkma, bükme vb. kabiliyetleriyle
donanmış drone’lar tehlikeli, kimyasal maddelerin/hayvanların, zararlı bitkilerin
taşınmasında, onlarla işlem yapılmasında, kurtarılmasında kullanılabilirler.
Satranç oynayabilir. Bilek güreşi, kaynak, mekanik onarım yapabilir.
Vee muhtelif, diğer kullanım alanları,
yolları: Tepemizde uçarak bizi serinletebilir ya da ısıtabilir, hatta sivrisinek,
böcek vb. savar. Hep “ah bir kuş bakışı görebilsem!” dediğimiz yüksek yerlerin
görüntülerini aktararak bir anlamda uçan gözümüz, her an tepe lambamız,
ışığımız olabilir. Ses izolasyonu yaparak, gürültülü komşu sorunumuzu
çözebilir. Önden uçup, koşup, eve varmakta olduğumuzu aile efradına, bizi
bekleyen herhangi bir gruba haber verebilir. Ortamlarımızın rengini
değiştirebilir. Müzik, ses yayını yapabilir. Sabah koşusu yaparken, başarının
sırlarını Steve Jobs’un sesi ile anlatabilir.
Sonuç olarak
Hiç kuşku yok ki her yenilik gibi
drone’larla yapılabilecek milyonlarca şeyin heyecanı ile insanlık olarak bu
yeni ve mucizevi olanağı doz aşımı kullanarak dünyanın en can sıkıcı şeyi
haline getirme olasılığımız oldukça yüksek.
Kullanılabileceği tüm yararlı ve iyi amaç kadar, zararlı ve kötü olanla
seçenekleri de akıl edecek, bulacağız. Kimimiz drone’ları savunur ve daha çok
kullanmalıyız derken, bazılarımız da tıpkı bugün akıllı telefonlardan
yakındığımız ama vaz geçemediğimiz gibi onlardan yakınacak. “Nereden çıktı
bunlar başımıza!” diye anti-drone tavırlar sergileyeceğiz.
Ama sonunda, en sonunda… Daha iyi bir
gelecek yaratmak için drone’ları da daha akıllıca ve iyi kullanmayı
öğreneceğiz. Buna mecburuz. Yoksa ne olacağını hepimiz tahmin edebiliriz. Kötü
olasılıkları düşünmek, akıl etmek çok güç değil…
Geleceği bugünden daha iyi yapacak
olanlar, bugün hala klasik meslekler, bilinen beceriler için yönlendirdiğiniz
çocuklarımız ki en başta yazdığım gibi onların pek çoğu “Drone Koordinatörü,
Drone Tasarımcısı, DroneTeknik servisi, Drone Uzaktan Kumanda Pilotu, Drone
Mühendisi, Drone Hukukçusu vb.” olacak… Lütfen onlara yol verelim, önlerini
klasik, eski usul, jenerik, şablon doğrularla tıkamayalım, aksine açalım.
Bırakın drone’lar onlara da yol göstersin.
Bu yazıyı sadece tek
bir cihazla dahi gelişebilecek yüzlerce yeni uzmanlık alanını, yepyeni işleri
düşünmenizi ve bakış açınızı, gelecekle ilişkinizi revize etmenizi sağlamak
amacı ile yazdım ve çoğunuza ulaşabildiğimden eminim.
#GelecekGüzelGelecek çünkü #GelecekPeşinizde !
Kaynakça:
1.
https://futuristspeaker.com/business-trends/192-future-uses-for-flying-drones/
2. The Guardian Drone Bölümü
3. Huffington Post Drone Bölümü
Bu konuyla ilgili aşağıdakileri de
okuyabilirsiniz
Gürkan BAL
Araştırma Görevlisi
Pilot
UAV Pilot
ATPL Teorik Bilgi Öğretmeni
UAV Öğretmeni
Yazar
Arabulucu
Uzlaştırmacı
Web Master
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder